Nhiều người nghe "nợ xấu" là hiểu mơ hồ rằng mình "bị đen" trên CIC. Thực ra nợ xấu có định nghĩa rõ trong quy định của Ngân hàng Nhà nước, và biết đúng định nghĩa giúp bạn đoán được tình trạng của mình. Đây là bài nền trong chuỗi về nợ xấu; bài tổng quan nằm ở Bị nợ xấu có vay được không? Vay ở đâu khi nợ xấu.
Nợ xấu là gì?
Theo Thông tư 11/2021/TT-NHNN (có hiệu lực từ 01/10/2021), nợ xấu là nợ thuộc nhóm 3, nhóm 4 và nhóm 5. Tổ chức tín dụng phân loại mỗi khoản nợ vào một trong năm nhóm. Phần lớn trường hợp của khách hàng cá nhân được xếp theo số ngày quá hạn.
Với thẻ tín dụng, thông tư nêu riêng: khoản nợ quá hạn là khoản mà người dùng thẻ không trả được nghĩa vụ đến hạn thanh toán theo thỏa thuận phát hành, sử dụng thẻ.
Năm nhóm nợ theo số ngày quá hạn
| Nhóm | Tên gọi | Trường hợp thường gặp theo số ngày quá hạn | |---|---|---| | 1 | Nợ đủ tiêu chuẩn | Nợ trong hạn, hoặc quá hạn dưới 10 ngày (khi đánh giá còn thu hồi được đủ) | | 2 | Nợ cần chú ý | Quá hạn đến 90 ngày | | 3 | Nợ dưới tiêu chuẩn | Quá hạn từ 91 đến 180 ngày | | 4 | Nợ nghi ngờ | Quá hạn từ 181 đến 360 ngày | | 5 | Nợ có khả năng mất vốn | Quá hạn trên 360 ngày |
Đây là các mốc thường gặp nhất. Thông tư còn quy định thêm nhiều trường hợp khác như nợ được cơ cấu lại kỳ hạn hay nợ phải thu hồi theo quyết định, nên nhóm nợ cuối cùng do tổ chức tín dụng xác định. Cùng một người có thể có khoản đang nhóm 1 ở ngân hàng này và nhóm 3 ở nơi khác.
CIC liên quan thế nào?
CIC (Trung tâm Thông tin tín dụng quốc gia Việt Nam) thuộc Ngân hàng Nhà nước, lưu giữ thông tin tín dụng do các tổ chức tín dụng báo về, trong đó có nhóm nợ. Khi bạn xin vay, bên cho vay thường tra thông tin này, nên nhóm nợ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả xét. Thông tư 15/2023/TT-NHNN gọi thông tin về nợ xấu, vi phạm nghĩa vụ thanh toán là thông tin tiêu cực về khách hàng vay.
Nhóm nợ ảnh hưởng gì đến việc vay mới?
- Nhóm 1: gần như không gây trở ngại riêng về nhóm nợ.
- Nhóm 2: chưa phải nợ xấu nhưng nhiều nơi đã e ngại, xem nợ nhóm 2 có vay được không.
- Nhóm 3, 4, 5: là nợ xấu, việc vay mới khó khăn hơn rất nhiều, xem nợ nhóm 3, 4, 5 có vay được không.
Ví dụ minh hoạ
Một thẻ tín dụng có hạn thanh toán vào ngày 5 mà người dùng không trả. Những ngày đầu, nếu trễ dưới 10 ngày và được đánh giá còn thu hồi được, khoản này có thể vẫn ở nhóm 1. Khi quá hạn kéo dài đến khoảng hai, ba tháng, khoản nợ thuộc nhóm 2. Nếu vượt mốc 90 ngày, khoản nợ có thể sang nhóm 3 và được tính là nợ xấu. Đây là ví dụ minh hoạ theo mốc thường gặp trong thông tư, nhóm cụ thể vẫn do tổ chức tín dụng xác định theo từng khoản.
Những hiểu lầm thường gặp
- "Chỉ cần trễ một lần là bị đen": không đúng. Trễ ngắn có thể chưa làm đổi nhóm, nhưng vẫn nên tránh vì có thể phát sinh phí và để lại dấu vết trong lịch sử.
- "Nợ nhỏ thì không lên CIC": không có quy tắc chung đơn giản như vậy; bạn nên tự tra để biết thực tế.
- "Trả xong là sạch ngay": thông tin tiêu cực còn thời hạn cung cấp theo quy định, xem nợ xấu bao lâu thì được xoá khỏi CIC.
Làm sao biết khoản nợ của mình ở nhóm nào?
Cách chắc chắn nhất là tự tra thông tin tín dụng qua kênh chính thức của CIC, hoặc hỏi trực tiếp tổ chức tín dụng đang cho bạn vay. Hướng dẫn ở bài cách kiểm tra nợ xấu.
Muốn được tư vấn trường hợp của bạn
VAYTOT.NET tiếp nhận cả khách hàng đang có nợ xấu. Bạn không cần tự đoán mình thuộc nhóm nào: hãy để lại thông tin hoặc gọi, nhắn Zalo 0913081986 (8h–21h mỗi ngày, kể cả thứ Bảy và Chủ Nhật), chuyên viên sẽ hỏi rõ tình trạng nợ rồi giải thích các hướng có thể đi. Việc có được vay hay không phụ thuộc hồ sơ của bạn và đơn vị cho vay; chúng tôi không hứa trước kết quả.
Câu hỏi thường gặp
Trễ hạn vài ngày có thành nợ xấu không?
Không. Khoản quá hạn dưới 10 ngày có thể vẫn thuộc nhóm 1 nếu đánh giá còn thu hồi đủ, và nợ chỉ được gọi là nợ xấu khi sang nhóm 3 (quá hạn từ 91 ngày trở lên theo mốc thường gặp). Dù vậy, trễ hạn vẫn có thể phát sinh lãi phạt và phí theo hợp đồng.
Nợ nhóm 2 có phải nợ xấu không?
Theo định nghĩa của Thông tư 11/2021/TT-NHNN thì chưa, vì nợ xấu chỉ gồm nhóm 3, 4, 5.
Mỗi nơi vay có xếp nhóm nợ giống nhau không?
Mỗi tổ chức tín dụng tự phân loại khoản nợ của mình theo quy định. Bạn có thể có nhóm nợ khác nhau ở các nơi khác nhau.
Nợ thẻ tín dụng có tính như nợ vay không?
Có. Thẻ tín dụng là một hình thức cấp tín dụng và khoản nợ quá hạn của thẻ cũng được phân loại theo nhóm nợ.